Over afvallen en lekker in je vel zitten

'Nederland telt 2,4 miljoen te dikke mannen en 2,2 miljoen te zware vrouwen', 'De helft van de Nederlanders heeft overgewicht', 'Een op de zeven jongeren is te dik'. De cijfers liegen er niet om: we zijn te dik! Zitten we eigenlijk wel lekker in ons vel? En voelen we ons wel helemaal 'exist in Christ'?

Roy van der Ploeg van het Voedingscentrum vindt dit schokkende cijfers. "Bijna de helft van de Nederlanders is te dik! Dat is schadelijk voor hun gezondheid. Overgewicht is namelijk de oorzaak van veel gewrichtsklachten en van hart- en vaatziekten, met hartinfarcten en beroertes als gevolg."
Hoe komt het dat zoveel mensen te dik zijn? Volgens Roy is overgewicht een combinatie van verschillende factoren. "De eerste is een genetische reden, we hebben vanuit onze genen voorkeur voor zoute, zoete en vette producten. En dat zijn nu juist de producten die vaak te veel calorieën leveren en waar je snel te veel van eet. Daarbij komt dat heel veel mensen een zittend beroep hebben. Ook worden we in deze maatschappij verleid om de hele dag door te eten. We worden constant aan verleidingen blootgesteld. Het is moeilijk om daar weerstand aan te bieden." Carianne Ros (lifestyletherapeut) denkt dat we vooral te veel en te zoet eten. "Mensen moeten weer tijd gaan maken om echt te koken en geen genoegen nemen met instant maaltijden." Vitaliteitscoach Rosaline Ratering is het daarmee eens. "Dat begint al bij de ouders. Veel vaders en moeders geven niet het goede voorbeeld als het gaat om een gezonde leefstijl. Kijk maar naar het ziekteverzuim in Nederland. Dat kan omlaag als mensen beter voor zichzelf gaan zorgen!"

Exist in Christ

Goed voor jezelf zorgen, oké. Maar hoe werkt dat? Vitaliteitscoach Rosaline en lifestyletherapeut Carianne vinden dat het begint bij je identiteit in Jezus. Besef dat je 'exist in Christ' dus! Rosaline: “Het allerbelangrijkste is dat je weet dat Jezus je vriend is, in voor- en tegenspoed. En dat je altijd, met alles, bij Hem terecht kunt. Want Hij zal je altijd met alles helpen als je open en eerlijk met Hem omgaat.” "Ik weet zeker dat als mensen hun eerste liefdesbehoefte bij Jezus zoeken, hun dit veel vreugde kan geven, ondanks misschien negatieve omstandigheden," voegt Carianne toe. Ze vervolgt: "Ik heb het idee dat de meeste jongeren best lekker in hun vel zitten. Als ik bij ons in de kerk kijk, zie ik veel positieve jongeren met een levenslustige uitstraling." Rosaline vindt het juist daarom ook belangrijk dat we verstandig met ons eigen lichaam omgaan. “Het is een cadeautje van God. Daar moet je zuinig op zijn." Lichaam en geest moeten in balans zijn, vindt ze: "Er bestaan veel boeken over fitness en gezondheid, maar niet zoveel boeken over fitheid in je hart. Ik vind 'geestelijke fitheid' net zo belangrijk als lichamelijke fitheid. Wat heb je aan een prachtig lichaam als het tussen je oren niet goed zit?"

Lekker in ons vel?

Rosaline schreef het boek Fit in hart en spieren waarin ze ook aandacht geeft aan 'geestelijke fitheid'.
"Lichaam en geest zijn met elkaar verbonden, daar is niks zweverigs aan, dat heeft Onze Schepper zo gemaakt! Het is goed om dichtbij Jezus te leven. Je bent kostbaar in Gods ogen. Dus mag je ook van jezelf houden.” Carianne: "God heeft ons mooi gemaakt. Als je vindt dat je niet mooi bent, moet je die leugen uit je leven bannen. Je moet dan minder in de spiegel kijken, maar God vragen of je door Zijn ogen naar jezelf mag kijken. Vanuit dat besef kun je goed voor jezelf gaan zorgen. Daar eer je God mee en je wordt er zelf ook gelukkiger van. En gelukkige mensen zijn aantrekkelijk!"
Conclusie: lekker in ons vel zitten, betekent beseffen dat we 'in Christ' zijn, dichtbij God leven, en daarnaast geestelijk en lichamelijk fit zijn. Maar wat doen we met al dat overgewicht?

Weg met overgewicht

Roy van der Ploeg (Voedingscentrum): "Sommige mensen die te dik zijn, zeggen dat het in de familie zit. Dat kan, maar dan gaat het altijd maar om een klein deel. Het kan en mag geen reden zijn om dan maar helemaal niks af te vallen. Iedereen kan wel degelijk een aantal kilo’s verliezen." Professor doctor Edwin Mariman (hoogleraar Functionele Genetica) heeft onderzoek gedaan naar diëten en vetcellen (en het 'jojo-effect'). "Afvallen komt de gezondheid op langere termijn ten goede," zegt hij. "Wel is het waarschijnlijk belangrijk om niet te snel af te vallen. Snel afvallen leidt tot stress en moeilijkheden om het gewicht daarna te handhaven. Die stress kan geestelijk zijn, maar laatst hebben wij aanwijzingen gevonden dat die stress ook vanuit de cellen in ons lichaam kan komen. Vetcellen willen graag het verloren vet weer terug en zouden de eigenaar wel eens naar verhoogde voedinginname kunnen sturen, met als gevolg terugkeer naar het oude gewicht. We moeten dat nog wel verder onderzoeken." Ook legt de professor uit dat je, als je veel afvalt, naar verhouding juist ook weer meer moet gaan verbruiken. En ook dat je spieren op gewicht moeten blijven, omdat je die nodig hebt om aan dat energieverbruik te kunnen voldoen. "Om de spiermassa in stand te houden, is het belangrijk voldoende eiwitten binnen te krijgen."
Als we willen afvallen, raadt hij daarom aan om ‘af te vallen met een gezond dieet met voldoende eiwitten, dat niet te snel te doen, vervolgens de lichamelijke activiteiten wat te vermeerderen en natuurlijk te blijven letten op de voeding’. 

Helpen diëten?

"Met bijna alle diëten kun je een aantal kilo’s afvallen," vertelt Roy van het Voedingscentrum, "maar het probleem van diëten is dat je maar voor korte tijd een bepaald patroon hebt en daarna weer terugvalt in je oude patroon. Een dieet is dus maar een tijdelijke oplossing en zorgt er niet voor dat je structureel op gewicht blijft." Professor Mariman: "Bij afvallen ligt de inname van energie lager dan het verbruik, zodat netto energie in de vorm van het opgeslagen vet uit het lichaam verdwijnt." Volgens de professor lukt afvallen via een dieet in eerste instantie daarom bijna iedereen. "Maar het probleem komt daarna, in het handhaven van het verminderde lichaamsgewicht. Door Mieke van Spanje, de secretaris van de Obesitasvereniging, werd laatst in hun magazine nog opgemerkt: ‘Afvallen kunnen dikke mensen als de beste. We winnen er zelfs prijzen mee! Wat we niet kunnen, is op gewicht blijven.’"
Roy van het Voedingscentrum raadt daarom aan om stapje voor stapje voor een gezondere levensstijl te kiezen. "Ik hoor van heel veel jongeren dat ze niet ontbijten, omdat ze geen hap door hun keel krijgen 's ochtends. Maar als je niet ontbijt, krijg je om 10 uur trek en ga je aan de snacks. Probeer het dus stapje voor stapje te veranderen. Wen je lichaam eraan, begin bij wijze van spreken met een halve boterham als ontbijt, of muesli met melk of yoghurt. Na een aantal weken is je lichaam eraan gewend, dan is het een onderdeel van je gewoonte. En dan kun je naar een volgend stapje. In plaats van wit brood neem je bijvoorbeeld bruin brood. Of in plaats van bruin brood neem je volkorenbrood."

Levensstijl

Het gaat uiteindelijk dus om een gezondere levensstijl. Edwin Mariman: "Streef naar een goede combinatie van voldoende beweging en gezonde voeding. Onze verwesterde voeding is in de afgelopen jaren veranderd. Van vers voedsel naar kant-en-klaar voedsel, dat rijk is aan vetten, suikers en zout. We moeten terug naar meer pure voedingsmiddelen (groenten, fruit, vis, vlees, melk). Verder raad ik aan om op de portiegrootte te letten en op de signalen van je lichaam." Ga dus bewust met eten aan de slag, vindt ook Roy van der Ploeg: "Bij het Voedingscentrum hanteren we 'de Schijf van Vijf', die nog steeds heel relevant is. Het is een hulpmiddel om gezond en gevarieerd te eten. De 'Schijf van Vijf' bestaat uit een aantal vakken (groente en fruit, granen en peulvruchten, zuivel en vlees, vetten en olie, dranken) en de bedoeling is om gevarieerd en gezond te eten. Uit ieder vak moet iets gegeten worden. Daar horen ook leefregels bij (zie kader). Als je je daaraan houdt, is de kans klein dat je overgewicht krijgt."

Carianne Ros beaamt dat en voegt eraan toe: "Beweging is ook essentieel! Doe de dingen die bij je passen en die je leuk vindt om te doen en leef gezond. Mooi zijn heeft ook alles te maken met je uitstraling. Als je gelukkig bent, zie je er al veel beter uit." Verder raadt Carianne aan om te sporten, te genieten, te doen wat we leuk vinden, lief te hebben, biologisch te eten, niet te veel te eten, regelmatiger kleine hapjes te eten, niet te veel te snoepen en als we snoepen er bewust van te genieten. "Zorg ook dat je regelmatig in de buitenlucht bent en dat je voldoende water drinkt."
Voldoende beweging en gezonde voeding zijn ook volgens Rosaline Ratering de beste manier om te zorgen dat we gezond blijven en een goed figuur houden. Hardlopen of fitness zijn daar heel geschikt voor. En dan zal uiteindelijk onze levensstijl veranderen. Rosaline: “Als je op jonge leeftijd al te dik bent, heb je op latere leeftijd een grotere kans op allerlei nare ziekten zoals hartklachten of diabetes. Je kunt wel bidden: ‘Heer zorg ervoor dat ik gezond blijf’, maar als je elke week junkfood eet en te weinig beweegt dan vraag je zélf om moeilijkheden. Kom op zeg, je hebt zelf toch ook gezond verstand gekregen? Gebruik je lichaam waar God het voor heeft gemaakt: om te bewegen!”

XFacts

/ De helft van de Nederlanders heeft overgewicht.
/ Lekker in je vel zitten, begint bij je identiteit in Jezus.
/ Ons lichaam is een cadeautje van God, waar we zuinig op moeten zijn.
/ Diëten kunnen helpen, omdat ze je helpen bewuster met eten om te gaan.
/ Maar het gaat uiteindelijk om het veranderen van je levensstijl, tot eer van God!

Kaders

'Lekker in je vel-tips' van Carianne

1. Geloven. We hebben innerlijke rust nodig. En die krijg je alleen bij God. Anders zul je altijd op zoek gaan naar iets wat de leegte in je hart moet vullen en dat geeft onrust en gejaagdheid.
2. Groeien. We hebben allemaal talenten gekregen en het geeft voldoening en vreugde om die talenten te ontwikkelen en te gebruiken.
3. Genieten. We moeten bewust tijd maken om stil te staan en te genieten van alle mooie dingen die we hebben gekregen.
4. Gezond leven. Een gezonde geest in een gezond lichaam doet wonderen voor je ziel. En als je niet gezond bent, dan geeft het alsnog voldoening om zo gezond mogelijk te leven. Het geeft energie en levensvreugde.
5. Liefhebben. Uiteindelijk gaat het om liefhebben. Niemand wil méér werken, maar iedereen heeft er behoefte aan om zijn leven te delen met iemand en om liefde in zijn of haar hart te voelen.

'BRAVO-factoren' van Rosaline

1. voldoende Beweging
2. niet Roken
3. verstandig omgaan met Alcohol
4. gezonde Voeding
5. voldoende Ontspanning

Leefregels van Roy van het Voedingscentrum:

1. eet gevarieerd
2. eet niet te veel en beweeg (minstens 30 minuten per dag)
3. eet minder verzadigd vet (verkeerd vet), onverzadigd vet is wel gezond
4. eet veel groente, fruit en brood, daar zitten veel vitaminen, mineralen en vezels in. Die kun je nooit te veel eten en ze leveren weinig calorieën.

5. eet veilig (geen bedorven eten, voedsel op de juiste manier bewaren)

Jacoline viel meer dan 40 kilo af!

Jacoline (24) viel in twee jaar tijd meer dan 40 kilo af. "Ik was veel te zwaar, maar het was best moeilijk om 'de knop om te zetten'. Ik merkte wel aan m'n gezondheid dat ik te veel woog. Ik had minder energie en ook het kopen van kleding was een probleem. Mijn buurmeisje was veel afgevallen bij een afslankinstituut, speciaal voor vrouwen. Daar heb ik mij ook aangemeld. Via een figuuranalyse hebben ze, samen met mij, precies gekeken op welke manier ik het beste kon afvallen. Ik kreeg goede persoonlijke begeleiding, heb heel veel gesport en kreeg ook advies voor gezond eten.
Natuurlijk mag je zeggen dat God je mooi heeft gemaakt, maar als je bijvoorbeeld 300 kilo weegt, moet het daar niet bij blijven. Want God vindt het ook belangrijk dat je goed voor je lichaam zorgt.
Dan hoef je natuurlijk niet de perfecte barbiepop te worden, maar het is ook niet de bedoeling dat je je lichaam de vernieling in helpt. Efeziërs 5 vers 29 spreekt me erg aan: 'Niemand haat ooit zijn eigen lichaam, integendeel: men voedt en verzorgt het, zoals Christus de kerk.'
Ik ben wel een emotie-eter. Als ik me verveel, of niks te doen heb, wil ik gaan eten. Daar let ik nu op. En als ik blijf sporten en op m'n eten blijf letten, blijf ik goed op gewicht en zit ik lekker in m'n vel!"

Boekentips

Fit in hart en spieren. Een gezonde geest in een gezond lichaam - Rosaline Ratering
Lekker in je vel! Stappenplan voor een gezonde levensstijl - Joyce Meyer
Mooi! Wat God ziet als Hij naar je kijkt - Jenna en Max Lucado
Lijf! Leven in een lichaamscultuur - Hanneke Visser, Ruben van der Scheer e.a.
Alles over afvallen - Voedingscentrum
Werkboek. Verantwoord en effectief afvallen met gezonde voeding - Anne Bruin
Loop jezelf slank! Met de juiste looptraining snel naar uw ideale figuur - Ulrich Pramann
Tijdschrift 'Start to Run', speciale beginnerseditie- Runner's World

Beltip!

Meer weten over gezond, veilig en bewust eten? Het Voedingscentrum is op werkdagen tussen 9 en 17 uur voor vragen te bereiken via telefoonnummer 070-3068888. Je kunt ook de voedingsdeskundigen mailen via Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. .

De professor over Sonja en dr. Frank

Sonja Bakker en dr. Frank, dat zijn de 'afvalhypes' van dit moment. Professor Mariman over Sonja Bakker en dr. Frank: "Veel diëten hebben hun eigen theorie: het is eenzijdig gebaseerd op vetten, op koolhydraten of op eiwitten. Maar welke fantastische theorie er ook wordt gepretendeerd, wat eigenlijk werkt, is het feit dat ze leiden tot een verminderde inname van het aantal calorieën.
Dat kun je beter op een gezonde manier doen, met pure voedingsmiddelen en gebalanceerd samengesteld. Dat is gezonder en met minder risico op bijverschijnselen dan het eenzijdige dieet.
Maar het afvallen is vaak niet het hoofdprobleem, het probleem is het jojo-effect. Hier is nog geen oplossing voor. Ik hoorde Jaap Seidell (hoogleraar voeding en gezondheid) uit Amsterdam laatst zeggen op de televisie: ‘Als er ooit een dieet geweest zou zijn dat afdoende zou hebben gewerkt, dan zouden alle nieuwe diëten daarna niet meer nodig zijn geweest.’”

Dit artikel is geschreven door Hanna Smallenbroek en gepubliceerd in X[ist] in Christ, editie 8, jaargang 24.