Net als Trix, Lex en Max zijn we nog brak van Koninginnedag, vorige week. Christenen zijn traditioneel pro-koningshuis. Maar wat vindt de XiC-generatie eigenlijk? Studenten Timon en Klaas zochten het uit en wat blijkt? We zijn erg pro, maar niet om dezelfde reden als onze oma's dat zijn.

De leden van ons koningshuis behoren tot de groep Bekende Nederlanders. Als je ze zomaar tegenkomt op straat dan sta je toch even te kijken. Maar wat vind jij van het koningshuis? Ben je voor of tegen? Wat doen ze nou eigenlijk precies? Is het belangrijk dat de koningin van Nederland in God gelooft of naar de kerk gaat? En wat kost het eigenlijk, zo’n koningin? X[ist] in Christ hield een peiling onder haar lezers en zet alle resultaten voor je op een rijtje.

''De Oranjes zijn er altijd!'' Jeroen Snel, presentator van het EO-programma Blauw Bloed, is erg positief over ons koningshuis. ''De Nederlanders houden van de continuïteit waar het koningshuis voor zorgt. Welke politieke stroming er ook aan de macht is, de koningin blijft de stabiele factor.'' Nederland is dan ook een parlementaire constitutionele monarchie. Dat wil zeggen dat Nederland dus een koning of koningin heeft, maar daarnaast ook een parlement. Van deze regering worden de rechten en beperkingen bepaald door de grondwet. ''Het koningshuis verbindt het verleden met de dag van vandaag,'' vindt Harry van der Molen, voorzitter van het CDJA, de jongerenafdeling van het CDA.

''Hopelijk verbindt het ons ook met de toekomst.''

Uit de enquête blijkt dat de meeste lezers erg tevreden zijn met de huidige situatie. De saamhorigheid en harmonie die het koningshuis uitstraalt is voor 67 procent de reden om voor het koningshuis te stemmen. Ruim 19 procent vindt dat de koningin inhoudelijk echt iets toevoegt aan de Nederlandse samenleving en maar 7 procent kiest ‘voor’ omdat het een Bijbels ingestelde macht is.

Alleen lintjes knippen?

Het land besturen, een beetje zwaaien, handtekeningen zetten of het gezicht van Nederland zijn. Maar weinigen van de ondervraagden kunnen echt aangeven wat nou precies de taak is van de koningin. ''Het is niet zo raar dat veel mensen de precieze taken van de koningin niet kunnen benoemen,'' legt Gertrude van de Ketterij (22), bijna afgestudeerd historicus en koningshuisdeskundige, uit. ''Op Prinsjesdag, Koninginnedag en het bekende ‘lintjes knippen’ na, zien we namelijk niet veel van de activiteiten van het koningshuis.'' Ook Harry (CDJA) herkent dit. ''Veel schoolklassen kijken me vaak betekenisvol aan als ik ze vraag wat de verantwoordelijkheid van de regering of koningin is.'' Naast de openbare, veelal ceremoniële functie, is de koningin degene die de formateur en informateur aanstelt tijdens de vorming van het kabinet. De vorstin heeft daarbij een van de meest ‘belangrijke’ handtekeningen die in Nederland gezet kan worden. Zonder haar krabbel onder een wetsvoorstel zal dit nooit in werking treden. Tot slot de misschien wel meest intensieve en tegelijkertijd meest mysterieuze taak van de koningin: iedere week gaat zij in gesprek met de minister-president over de gang van zaken in de politieke wereld. Wat daar precies besproken wordt is geheim, in de wandelgangen ook wel ‘Het geheim van Noordeinde’ genoemd.

Te veel macht?

Wat moet de koningin eigenlijk doen? Over haar taak wordt nog wel eens gediscussieerd. Zo is de conclusie van een ondervraging in 2006 onder 400 leden van de ‘bestuurlijke elite’ (mensen die vaak in aanraking komen met de koningin) dat de rol van het koningshuis zou moeten worden beperkt tot alleen een ceremoniële rol. 56 procent van de ondervraagden was het eens met deze stelling. Opvallend is dat vooral PvdA’ers en D66-stemmers achter deze stelling stonden. Uit de XiC-enquête blijkt echter dat meer dan driekwart van de deelnemers tevreden is met de macht van de koningin zoals die nu is. Minder dan 5 procent geeft aan dat de macht zou moeten worden teruggebracht tot ‘helemaal niks’, terwijl bijna een vijfde deel van de stemmers vindt dat politieke invloed van de koningin zelfs groter zou moeten zijn.

Ook de Oranjes zelf zijn tegen een uitsluitend ceremoniële taak. Jeroen Snel: ''Als je de taak van het koningshuis verkleint tot alleen ‘lintjes knippen’, dan stelt het niets meer voor. Het hangt er natuurlijk wel van af wie er op de troon zit. Onze koningin is een wijze vrouw, die volkomen achter de Nederlandse politiek staat. Als ze een beetje dommig zou zijn, zoals in België bijvoorbeeld, en ze zou rare uitspraken doen die haaks staan op het politiek beleid, dan zou het iets anders zijn. Maar volgens mij is de invoering van een ceremonieel koningshuis het begin van het einde.’'

Moet de koningin religieus zijn?

“In mijn geloof hoop ik die kracht te vinden. Zo liggen mijn aller-diepste wortels in ons volkslied: ‘Mijn schild ende betrouwen zijt Gij, o God, mijn Heer.’” Meer dan dertig jaar geleden begon koningin Beatrix met deze woorden haar Koninklijke loopbaan. Het is ook bekend dat ze regelmatig naar de Kloosterkerk in Den Haag gaat.

De meeste deelnemers aan de enquête vinden het wel degelijke belangrijk dat hun koning of koningin religieus is. Maar liefst 93 procent vindt het belangrijk dat de koningin in God gelooft en 84 procent vindt het belangrijk dat ze ook naar de kerk gaat. Uit andere enquêtes blijkt ook dat christenen vaak voor het koningshuis zijn. Onderzoeksbureau Cendris concludeerde vorig jaar tijdens Koninginnedag nog dat de protestante geloofsovertuiging en koningsgezindheid hand in hand gaan. De meeste oranjeklanten zouden ouder dan zestig zijn, bovenmatig geïnteresseerd in antiek en geschiedenis en bovendien wonen in de zogeheten ‘biblebelt’, een gebied in Nederland waar veel christenen wonen. Verder wees onderzoek van TNS NIPO uit 2007 uit dat de steun voor de monarchie, met 94 procent, uitzonderlijk hoog is onder stemmers op de ChristenUnie. Hoe komt dat?

''Dat is al een oude traditie. Door de geschiedenis heen waren de Oranjes erg bij de kerk betrokken. Sowieso spreekt de monarchie christenen aan omdat die vaak als een Bijbels begrip wordt gezien. God stelt in de Bijbel voor Israël een koning aan,'' legt Gertrude uit. Maar is dat ook de motivatie onder de oranjegezinde jonge christenen?

Waarom pro-Oranje?

‘Wij Beatrix, bij de gratie Gods Koningin der Nederlanden…’; het zijn de woorden waarmee Koninklijke besluiten en wetten beginnen. Sinds 1983 komt in onze Grondwet de uitdrukking ‘bij de gratie Gods’ niet meer voor. Tijdens deze grondwetsherziening streefde een aantal politici ernaar om ook in de aanhef van wetten niet meer naar God te verwijzen, maar dit is nooit ingewilligd. De koningin zelf zou dat hebben tegengehouden. Daarmee gaf ze aan veel waarde te hechten aan deze woorden. Harry: ''Zeker in de biblebelt, onder de ‘behoudende’ christenen, is de waardering voor de koningin groot omdat ze ‘koningin is bij de gratie Gods’. Dat betekent dat ze, vanuit hun geloof, ccepteren dat de koningin door God is aangesteld. Dat geeft natuurlijk automatisch waardering voor haar plaats.''

Maar XiC-lezers hechten hier minder waarde aan, blijkt uit de enquête. We zijn vooral pro-koningshuis omdat het meer saamhorigheidsgevoel en eenheid onder Nederlanders oplevert. Toch geeft 71 procent aan enthousiaster te worden door het christelijk gezicht van het koningshuis. Jeroen (EO): ''Religie is privé. De koningin wil niemand tegen het hoofd stoten, want ze is tenslotte koningin van alle Nederlanders.'' Ook Harry (CDJA) is het hiermee eens: ''Ze heeft staatsrechtelijk geen ruimte om een eigen afweging te maken en haar eigen religieuze standpunten door te drukken in bijvoorbeeld welke wetten ze wel of niet ondertekent.''

Wie is het meest religieus?

Op de vraag wie de meest religieuze Oranje is, weet bijna de helft van de ondervraagden geen antwoord. Ook Gertrude en Jeroen weten het niet zeker. Jeroen: ''Ze houden het erg voor zichzelf, de een meer dan de ander. Willem-Alexander is wat uitgesprokener dan zijn moeder, hij zit nog steeds op Bijbelstudie en vond het ook belangrijk om in de kerk te trouwen. Maar als ik moest kiezen worden het toch meester Pieter van Vollenhoven en Prinses Margriet, zij zijn wat meer christen zoals ik dat beleef. Maar nogmaals, helemaal zeker weten doen we het niet.'' Ook historicus in spe Gertrude gaat voor het gezin van Prinses Margriet: ''Ik heb het idee dat zij toch wat meer waarde hechten aan het kerkelijk huwelijk en de doop van de kinderen. Maar dat is maar gewoon mijn gevoel.''

Dit artikel is geschreven door Klaas van de Ketterij en Timon Verboom en gepubliceerd in X[ist] in Christ, mei 2009.